De media staan bol van berichten waarin narcisten de hoofdrol spelen. Ook in mijn persoonlijke en professionele omgeving heb ik er nogal wat ontmoet. Veel coachees vertellen hoe ze lijden onder hun narcistische collega’s en vooral leiders. Een van hen vroeg mij, nadat we er in de coaching uitgebreid mee bezig waren geweest, of ik eens op zou willen schrijven hoe je een narcistische baas kunt overleven. Hierbij vijf tips, die ook op familie, vrienden, bekenden en buren van toepassing zijn. Ik spreek hierna over de narcist in de mannelijke vorm, maar dat is puur willekeurig, hoor.

De wereld draait om mij

Eerst nemen we een kijkje in het brein van een narcist. De narcist is veel met zichzelf bezig; de wereld draait om hem. ‘Om wie anders?’, vroeg mij laatst een narcist light. Aanzien, macht, succes en bewonderd worden, daar gaat het om. Een rechtgeaarde narcist meent uitzonderlijke talenten te hebben, onderscheidt zich graag met uiterlijkheden van de ‘gewone sukkels’ en vindt dat hij recht heeft op veel geld. Mede dankzij hun schijnbare zelfverzekerdheid, energie en durf zie je veel succesvolle narcisten in de top van organisaties, in de politiek en in de media. Helaas is die zelfverzekerdheid slechts een façade, een te hard opgeblazen ballon die het kwetsbare ego van de narcist moet beschermen. Van binnen is hij namelijk één brok gebrek aan eigenwaarde. Zoals Trump tijdens een interview met de New York Times zei: ‘I don’t like to analyze myself because I might not like what I see.

Knappen van de ballon

Iedere hint van kritiek kan de ballon doen knappen. De aanval is de beste verdediging; een beetje narcist verwijdert de criticasters en onafhankelijke denkers uit zijn omgeving. Met zijn flamboyante presentatie kan de narcist bewondering opwekken en aantrekkingskracht uitoefenen. Pas in het nadere contact wordt zijn gebrek aan empathie en koelheid voelbaar. De narcist heeft net zo lang aandacht voor jou, als nodig is om zich te verzekeren van jouw bewondering.

Herkenbaar?

Herken je de kenmerken van de narcist? In je baas, partner, ouder of vooral in jezelf? In dat laatste geval: wees welkom voor een coachingsgesprek, ik vind het namelijk fantastisch om je te coachen, zodat je nóg succesvoller gebruik kunt maken van je bijzondere talenten! Herken je de narcist meer in anderen en laat je je nog wel eens door hem van de wijs brengen, dan geef ik je nu vijf tips om de narcist te overleven:

1.      Zie hem

De narcist hunkert naar jouw bevestiging, dus geef die dan ook! Neem een doos veren mee, vlei, complimenteer en vraag hem vooral om advies. Dan voelt de narcist zich lekker en kun je hem makkelijker bereiken en beïnvloeden.

2.      Stap in zijn wereld

De narcist legt de oorzaak van problemen buiten zichzelf, ook als hij zelf evident onderdeel is van het probleem. Verplaats je in de visie van de narcist, ga erin mee en neem hem vanuit deze gezamenlijkheid mee richting een mogelijk alternatieve kijk op de zaak.

3.      Geef credit

De narcist is zelf natuurlijk altijd de bedenker van de beste ideeën en neemt de beste besluiten. Als je dus wilt dat hij jouw idee of besluit overneemt, zorg dat hij denkt dat het van hem is en geef hem alle credit. Ja, voor je eigen ego is weinig ruimte in de omgang met een rechtgeaarde narcist.

4.      Geef de hoop op

De narcist verandert niet, hoe hard je ook je best doet. Nee, ook jij kan je partner, vader/moeder of baas niet veranderen, dus laat die hoogmoed los. Richt je aandacht op strategieën om jezelf te beschermen.

5.      Zorg voor jezelf

De narcist is niet empathisch, dus zul je het voor jezelf moeten zijn. Stel grenzen, kom voor jezelf op en bevredig je eigen behoeften. Houd je hoofd koel, toon geen emotie en houd voet bij stuk als je iets wilt. De narcist wordt aanvankelijk mogelijk woedend, maar daar hoef jij helemaal niets mee. Dat is van hem. En als de onweersbui voorbij getrokken is, gaat hij je er uiteindelijk een beetje om waarderen. En anders: doe jezelf een plezier en zoek vooral een andere partner of baas!

Zoek steun

Het valt niet mee om deze tips in de praktijk te brengen. Schroom niet om mensen in je omgeving om steun te vragen. Als je een narcistische ouder hebt (gehad), heb je als kind al jong overlevingsstrategieën ontwikkelt, waarvan je als volwassene best last kunt hebben. Zeker als je weer in contact komt met narcisten, en die kans is heel groot. Maar met veel aandacht kun je je ook daar weer van bevrijden, hoor. Tijdens een aantal coachingsgesprekken kunnen we jouw situatie onderzoeken en kijken wat jij nodig hebt, opdat narcisten je niet (meer) belemmeren in je levensgeluk en werksucces. Sterker nog, die narcisten gaan jou helpen jouw persoonlijke leiderschap verder te ontwikkelen!

Coachen en trainen van narcisten

provocatief coachenBen je coach of trainer en wil je leren omgaan met narcistische coachees of deelnemers? Dan is mijn workshop De uitdager en de Leergang de Uitdager iets voor je. Provocatieve en paradoxale interventies en ‘spelen met de coachingsrelatie’ zijn namelijk heel effectief in de omgang met narcisten!